18 Kasım 2026 – Dünya Koah Günü Basın Bildirisi


DAHA SAĞLIKLI BİR YAŞAM İÇİN ERKEN TANI VE DOĞRU TEDAVİ!

KOAH'ı erken tanıyalım, nefesimizi ve sağlığımızı koruyalım.

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen, önemli hastalık ve ölüm nedenlerinden biri olan ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre KOAH, 2023 yılında 3,4 milyon kişinin ölümüne neden olmuş ve 1990’dan itibaren KOAH’a bağlı ölüm oranı yaklaşık % 37 oranında artmıştır. Türkiye’de KOAH ölüme en çok neden olan 3. hastalıktır ve her yıl 30 bine yakın kişi KOAH nedeniyle yaşamını yitirmektedir.

Ülkemizde ve dünyada endişe verici sonuçlara karşın KOAH, önemli ölçüde önlenebilir, erken tanındığında seyri yavaşlatılabilir ve uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir bir hastalıktır. Bu nedenle 18 Kasım Dünya KOAH Günü'nün 2026 yılı teması, Küresel Obstrüktif Akciğer Hastalığı Girişimi (GOLD) tarafından “Early Diagnosis and Management for a Better Life – Daha İyi Bir Yaşam İçin Erken Tanı ve Yönetim” olarak belirlenmiştir. Bu tema, KOAH ile mücadelede erken tanının ve  uygun tedaviye zamanında başlanmasının önemine dikkat çekmektedir.

KOAH'ta tanı gecikmesi önemli bir sorun olmaya devam ediyor

Çoğu zaman öksürük, balgam ve nefes darlığı gibi belirtilerin sigara kullanımına, yaşlanmaya veya fiziksel kondisyon kaybına bağlanması nedeniyle KOAH geç tanı almaktadır. Hastalar yakınmalarını günlük yaşamın bir parçası olarak görebilmekte, doktor başvurusu gecikebilmekte ve hastalık ancak belirgin solunum fonksiyon kaybı veya alevlenmeler geliştiğinde tanınabilmektedir. Bu nedenle KOAH'ın önemli bir bölümünün henüz tanınmadığı ve tanı olanaklarının geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğu unutulmamalıdır.

KOAH tanısında temel yöntem, uygun klinik değerlendirme ile birlikte yapılan solunum fonksiyon testidir (spirometri). Özellikle tütün ve tütün ürünlerine, hava kirliliğine veya mesleki zararlı maruziyetlere sahip; uzun süreli öksürük, balgam ve nefes darlığı yakınmaları bulunan bireylerde KOAH akla gelmeli ve gerekli durumlarda spirometri yapılmalıdır.

KOAH yalnızca sigara içenlerin ve ileri yaştakilerin hastalığı değildir

Tütün ve tütün ürünlerinin kullanımı KOAH'ın en önemli risk faktörü olmakla birlikte, son yıllarda sigara kullanmayan bireylerde de KOAH gelişebildiği yaygın olarak kabul edilmektedir. Ev içi ve dış ortam hava kirliliği, özellikle biyokütle yakıtlarının dumanı, mesleki toz ve kimyasallara maruziyet, tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları, gelişimsel nedenler ve genetik yatkınlık da hastalık gelişiminde rol oynayabilmektedir. Ayrıca KOAH yalnızca erişkin yaşlarda başlamamaktadır. Gebelikten başlayarak çocukluk ve gençlik dönemlerinde akciğer gelişimini olumsuz etkileyen faktörler, bireyin ilerleyen yaşlardaki solunum sağlığını belirlemektedir. Bu nedenle KOAH ile mücadele, yalnızca mevcut hastaların tedavisini değil, yaşamın erken dönemlerinden itibaren akciğer sağlığını olumsuz etkileyebilecek tüm nedenler ile mücadeleyi kapsamalıdır.

KOAH'ta erken dönemleri tanımak ve tedavi fırsatlarını kaçırmamak gerekiyor

Güncel bilimsel gelişmeler, KOAH'ın yalnızca spirometri ile hava akımı kısıtlanması saptandıktan sonra başlayan bir hastalık olarak değerlendirilmemesi gerektiğini göstermektedir. GOLD 2026 raporunda da vurgulanan Pre-COPD ve PRISm gibi kavramlar, henüz klasik spirometrik KOAH tanı ölçütlerini karşılamayan ancak solunumsal yakınmaları, yapısal veya fonksiyonel bozuklukları bulunan bireylerin önemine dikkat çekmektedir.

Bu gelişmeler, hastalığın erken dönemlerinin daha iyi anlaşılması, risk altındaki bireylerin belirlenmesi ve önleyici yaklaşımların geliştirilmesi için yeni fırsatlar sunmaktadır. Bununla birlikte bu kavramlar tek başına KOAH tanısı anlamına gelmemektedir. Hastaların bir kısmında KOAH gelişirken bir kısmı normale dönebilmektedir. Bu bireylerin KOAH gelişmesinin önlenmesi için başta sigara olmak üzere risk faktörlerinin ortadan kaldırılması ve erken tanı için de yılda bir klinik vesolunum fonksiyon testi kontrollerinin yapılması önerilmektedir.

KOAH tedavisinde kişiye özel ve bütüncül yaklaşım esastır

KOAH tedavisinin amacı yalnızca nefes darlığını azaltmak değil; hastalık belirtilerini kontrol altına almak, alevlenmeleri önlemek, fiziksel kapasiteyi ve yaşam kalitesini artırmak, hastalığın ilerlemesini durdurmak ya da mümkün olduğunca yavaşlatmaktır.

Günümüzde KOAH tedavisi, hastanın belirtileri, alevlenme öyküsü, solunum fonksiyonları, kan eozinofil düzeyi ve eşlik eden hastalıkları dikkate alınarak kişiye özel planlanmaktadır. İnhaler bronkodilatör ilaçlar tedavinin temelini oluştururken, uygun hastalarda inhale kortikosteroidler ve seçilmiş hasta gruplarında yeni tedavi seçenekleri gündeme gelmektedir.

Ancak KOAH yönetimi ilaç tedavisiyle sınırlı değildir. Sigaranın bırakılması, aşılama, pulmoner rehabilitasyon, düzenli fiziksel aktivite, doğru inhaler cihaz kullanımının sağlanması, beslenmenin değerlendirilmesi ve hastaların KOAH ve ek hastalıkları konusunda eğitilmesi tedavinin ayrılmaz parçalarıdır.

KOAH ile mücadele yalnızca sağlık kuruluşlarının değil, tüm toplumun sorumluluğudur

KOAH'ın önlenmesi ve kontrolü için tütün ve tütün ürünleriyle mücadele, hava kirliliğinin azaltılması, temiz enerji kaynaklarının kullanımının desteklenmesi ve mesleki maruziyetlerin önlenmesi gerekmektedir.

Birinci basamak sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi, aile hekimlerinin KOAH konusunda desteklenmesi, spirometriye erişimin ve test kalitesinin artırılması, sağlık çalışanlarının eğitimi ve toplumda farkındalığın geliştirilmesi erken tanı açısından kritik öneme sahiptir.

KOAH ile mücadelede sağlık politikalarının çevre, eğitim, çalışma hayatı ve sosyal hizmetlerle birlikte yürütülmesi; koruyucu sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi ve hastaların nitelikli sağlık hizmetlerine erişiminin sağlanması gerekmektedir.

TÜSAD olarak,
18 Kasım Dünya KOAH Günü vesilesiyle, KOAH'ın erken tanınması ve etkin yönetimi konusunda toplumun, sağlık çalışanlarının ve karar vericilerin dikkatini bir kez daha bu önemli halk sağlığı sorununa çekiyoruz.

  • Öksürük, balgam ve nefes darlığını önemseyelim. Bu yakınmaları yaşlanmanın veya sigara kullanımının doğal sonucu olarak görmeyelim.
  • Riskleri azaltalım. Tütün ve tütün ürünlerinden uzak duralım, hava kirliliği ve mesleki zararlı maruziyetlerle mücadele edelim.
  • Erken tanı olanaklarını geliştirelim. Risk altındaki ve solunumsal yakınmaları bulunan bireylerde uygun klinik değerlendirme ve spirometriye erişimi artıralım.
  • Doğru ve kişiye özel tedaviyi yaygınlaştıralım. İlaç tedavilerinin yanı sıra pulmoner rehabilitasyon, aşılama ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını destekleyelim.
  • Akciğer sağlığını yaşam boyu koruyalım. KOAH ile mücadelenin çocukluk döneminden hatta annenin gebelik döneminde başlayan ve başta sağlık hizmeti sunanlar olmak üzere toplumun bütününü kapsayan bir sağlık politikası gerektirdiğini unutmayalım.

Unutmayalım: KOAH'ta erken tanı, doğru tedavi ve bütüncül yaklaşım; daha az alevlenme, daha iyi yaşam kalitesi ve daha sağlıklı bir gelecek demektir. Herkesin özgürce ve sağlıklı nefes alabildiği bir gelecek için KOAH ile mücadeleyi desteklemeye devam edeceğiz.

18 Kasım Dünya KOAH Günü kutlu olsun.

Türkiye Solunum Araştırmaları Derneği KOAH Çalışma Grubu