Dünya Anafilaksi Günü Basın Bildirisi

 

“Anafilaksi”yi tanımak hayat kurtarır!


“Dünya Anafilaksi Farkındalık Günü” Avrupa Alerji ve Klinik İmmünoloji Derneği (EAACI) tarafından 21 Kasım 2024 tarihinde ilan edilmiş ve kutlanmaya başlanmıştır:

bu yılki tema “belirtileri tanı, harekete geç” olarak ilan edilmiştir. Anafilaksi sıklığının Avrupa’da yılda 100.000 kişide 1.5 ila 7.9, dünya genelinde 100.000 kişide 50 ila 112 kişi; Türkiye’de ise ulusal acil servis verilerine göre, yılda 100.000 kişide yaklaşık 3,55 kişi anafilaksi yaşamaktadır ve son yıllarda başvuru sayılarında belirgin bir artış gözlenmektedir. Toplumun yaklaşık %0,3 ila %5,1’inin yaşamı boyunca en az bir kez anafilaksi atağı geçirmektedir. Özellikle çocukluk çağında ve besin kaynaklı vakalarda giderek yaygınlaşan bu ciddi alerjik reaksiyonun belirtilerinin tanınması, toplumda doğru müdahale bilincini artırılması ve hayat kurtarıcı tedavilere erişimin sağlanması büyük önem taşımaktadır.

Anafilaksi; aniden ortaya çıkabilen, her yaşta görülebilen ve zamanında müdahale edilmediğinde kısa sürede yaşamı tehdit edebilen ciddi bir alerjik reaksiyondur. En sık besinler, ilaçlar ve arı sokmalarıyla tetiklenmekle birlikte lateks, aşılar, tıbbi görüntüleme maddeleri, egzersiz ve soğuk gibi etkenlerle de gelişebilir; bazı vakalarda ise neden saptanamayabilir.

Türkiye Solunum Araştırmaları Derneği (TÜSAD) Astım ve Alerji Çalışma Grubu olarak, anafilaksi konusunda şu hayati noktaları kamuoyuyla paylaşmak isteriz:

  • Belirtileri Erken Tanıyın: Anafilaksi tetikleyiciyle (besin, ilaç, arı sokması vb.) karşılaşmadan sonraki dakikalar içinde gelişir. Yalnızca ciltte kızarıklık, kaşıntı veya şişlikle sınırlı değildir; cilt belirtileri olmadan da ortaya çıkabilir. Dudak, dil ve yüzde şişme, boğazda daralma hissi, seste değişiklik, nefes darlığı, hırıltılı solunum, karın ağrısı, bulantı-kusma, baş dönmesi ve bayılma acil müdahale gerektiren temel bulgulardır.
  • İlk ve Tek Hayat Kurtarıcı Tedavi Adrenalindir: Anafilaksi şüphesinde zaman kaybedilmeden uyluğun dış yan kısmına adrenalin (epinefrin) oto-enjektörü uygulanmalıdır. Antihistaminik ve kortizon içeren ilaçlar adrenalinin yerini tutmaz ve tedaviyi geciktirmemelidir. Gerekli hallerde uygulama 5-15 dakika aralıklarla tekrarlanabilir.
  • Hemen 112’yi Arayın ve Doğru Pozisyon Verin: Adrenalin uygulamasıyla eş zamanlı olarak 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Hasta sırtüstü yatırılarak bacakları yükseltilmeli; nefes darlığı varsa rahat nefes alabileceği pozisyonda tutulmalı, hamileler ise sol yanlarına yatırılmalıdır. Hasta kesinlikle aniden ayağa kaldırılmamalı veya yürütülmemelidir.
  • Eğitim ve Acil Eylem Planı Şarttır: Yüksek risk taşıyan bireylerin adrenalin oto-enjektörlerini her an yanlarında bulundurmaları yeterli değildir. Hastaların, ailelerinin ve okul ile iş yerlerindeki yakın çevrelerinin cihaz kullanımı konusunda eğitim almaları ve kişisel acil eylem planlarına sahip olmaları önlenebilir kayıpların önüne geçer.

Anafilaksi, yalnızca hastaların ve hekimlerin değil, yaşamın her alanında toplumun tamamının hazırlıklı olması gereken bir acil durumdur. Doğru bilgiyle atılan her erken adım, önlenebilir kayıpların önüne geçer. Dünya Anafilaksi Günü vesilesiyle tüm vatandaşlarımızı bu sessiz tehlikeye karşı bilinçlenmeye davet ediyoruz: Belirtileri fark edin, adrenalini uygulamaktan çekinmeyin ve vakit kaybetmeden 112’yi arayın.

TÜSAD Astım ve Alerji Çalışma Grubu